Antennes

Om maar gelijk maar met de deur in huis te vallen:  de kwaliteit van de antenne heeft altijd een één op één relatie met de kwaliteit van het geluid. Zonder een goede antenne zult u nooit of te nimmer de kwaliteit halen, die FM in zich heeft. Die kan -zeker bij live uitzendingen- beter dan een CD of LP zijn. Kwaliteit kan voor een groot deel gewoon gemeten worden.

Als voorbeeld een Tandberg TPT-3001a tuners.

tandbergtpt3011a

100µVolt.

tandberg01mv

De sterkte van het antennesignaal wordt vaak in µVolt, lees microVolt, opgegeven en 1000µVolt = weer 1mV (miliVolt).  Deze Tandberg is een erg goede tuner, bij een antennesignaal van slechts 100µVolt weet hij al een signaal/ruisverhouding (S/N) van bijna 64dB  stereo te halen. Merk ook op, dat de vervorming rond de 0,5% zit.  Dat ervaar ik als  net niet  storend.

1000µVolt (1mV).

tandberg1mv

Nu met een heel wat beter antennesignaal, te weten 1000µVolt (1mV). Dit is ongeveer de sterkte van de Hilversumse zenders, zoals die hier met een 3 elements FM-antenne op het dak binnenkomen.  Bijna 79dB stereo, erg goed. Veel tuners halen dergelijke waardes niet. Is dat erg? Nee, ik vind van niet. Bij moderne muziek heb je niet zo gauw last van een beetje ruis. Bij klassieke muziek van b.v. radio 4 of muziek met veel zachte passages valt ruis natuurlijk veel sneller op. Maar zo gauw de S/N richting 60dB gaat is het geluid meestal goed.

Hoe beter de S/N, hoe beter het vermogen om details weer te geven. Merk op wat er met de vervorming gebeurt. Die is nog maar 0,19%, en dat is bijna 3 keer zo weinig. En wat voor S/N geldt, geldt volgens mij ook voor vervorming: hoe minder vervorming, hoe beter het vermogen om details weer te geven.

10000µVolt (10mV).

tandberg10mv

Een aantal commerciële en lokale zenders heeft een nòg sterker signaal 5…9 en soms zèlfs 10mV. De S/N gaat dan naar het maximaal haalbare van deze tuner en is dan rond de 93dB stereo. De vervorming wordt maar ietsje beter. Kennelijk geeft een 3 elements FM-antenne op het dak van mijn huis nèt even te weinig signaal om ook Radio 1 t/m 4 met maximale kwaliteit te kunnen ontvangen.
De zendmast, die voor ons huis het meest gunstige gelegen is, is de zendmast “Lopik” uit IJselsteijn. Die afstand is hemelsbreed zo’n 70Km. De meeste zenders vanaf deze zendmast bestrijken een afstand van minder dan 75Km.  Met mijn 3 elements antenne 2 meter boven op het dak in een behoorlijk bebouwde woonwijk, die maximaal 5,5dB het antennesignaal versterkt, zit ik dus op het randje van wat mogelijk is.

Advies.

Nu zal ongeveer duidelijk zijn, hoe belangrijk een antenne is. Ik heb al veel mensen advies gegeven. Soms krijg ik als reactie: “Jack, nog best ingewikkeld”  Natuurlijk, bij het goed plaatsen van een antenne komt wat kijken, maar het is ook weer niet echt moeilijk. Met een beetje geduld is dat voor veel mensen goed te doen.

Hiervoor het volgende stappen plan:

  • Welke zenders.
  • Wat is de dichtstbijzijnde FM-steunzender.
  • Wat is de afstand in kilometers.
  • Wat is de woonsituatie.
  • Waar kan een antenne geplaatst worden?.

Aan de hand van een aantal voorbeelden, zal ik proberen het e.e.a. uit te leggen.

Voorbeeld 1:

Stel u woont in Amsterdam. U wilt vooral radio 4 kunnen ontvangen. Rond of in grote steden zijn vaak FM steunzenders. Het bereik van deze zenders is niet groot, tot zo’n 10Km. (kleur groen)

Zie ook deze link: (druk op de foto)

Bron© :www.oorboekje.nl een onmisbare site als radioliefhebber.

In Amsterdam is er een steunzender, Radio 4 zit op 94,5 Mhz.

We gaan ook uitzoeken waar die steunzender staat. Ook dit is eenvoudig Bron© http://radio-tv-nederland.nl Alle info over
Radio en TV zenders in Nederland.

Zoek op 94.5 met CRL F, klik op Amsterdam en u ziet dan o.a. met Google Maps dat hij langs de E19 de Zuid/Oost-as staat. In uw flat, of eengezinswoning moet de antenne daar naar gericht worden. Ik zou zelf eerst een eenvoudige halve golf dipool-raamantenne maken (zie onder). Dat kan met een paar draadjes en kost hooguit een paar euro. Als u een goede ontvangst heeft kunt u het zo laten of als u hem hoog op het dak of balkon kunt plaatsen dan kunt u zo’n mooie Magnum Dynalab ST-2 antenne overwegen. Bij een gunstige plaatsing zal de ontvangst nog iets beter worden. Op eenzelfde hoogte/locatie zal het verschil klein zijn.

Voorbeeld 2:

Mijn eigen situatie, eengezinswoning, locatie Zaandam. Redelijk vrij uitzicht op het zuiden.
Wil vooral Radio 2 ontvangen en Radio M Utrecht. Aan de steunzenders van Amsterdam heb ik niets. Op 92.3 ontvang ik nauwelijks deze zender op mijn raamantenne. Het signaal op 92.6 van Lopik is iets sterker, maar ook niet geweldig voor een goede ontvangst.

Normaal zou een 3 elements FM-antenne op 2 meter boven het dak voldoende moeten zijn. Echter het bereik van Radio 2 op 92.6 vanaf Lopik is oranje gekleurd. Dat betekent een bereik kleiner dan 75Km. De afstand schat ik hemelsbreed zo’n 70Km. Nèt op het randje dus.

Max. S/N.

Als ik de maximale signaal/ruisverhouding wil halen dan is een 5 of meer elements FM-antenne beter. “Toevallig” :-) weet ik (en u nu!) dat de zendantennes van Radio M Utrecht helemaal boven in de zendmast van Lopik zijn gemonteerd op zo’n 310 meter hoogte. Dus ondanks dat de frequentie blauw gekleurd is (tot 30Km) is deze zender toch redelijk te ontvangen met een goede tuner.

Niet ideaal.

Ideaal is het niet, vandaar dat er t.z.t. een grotere antenne op het dak komt. Die wordt ook roterend opgesteld zodat ik b.v. ook precies mijn antenne op Sublime FM kan richten of een andere zender. Ik hoop dat u nu begrijpt dat ik hier in Zaandam weinig heb aan een Magnum Dynalab ST-2 antenne. (Er zijn geen FM steunzenders in Zaandam) Terwijl het waarschijnlijk perfect had gewerkt, als ik 10Km zuidelijker had gewoond.

Globaal kun je stellen

  • Tot 10Km een raamantenne, enkelvoudige rechte dipool of een ST-2 .
  • Tot 15…25Km idem hoog, op het dak.
  • 25….50Km 3 elements FM-antenne op het dak.
  • 40….70Km 5 elements evt. draaibaar opgesteld.

Er zijn altijd uitzonderingen, mij bereiken de meest fantastische verhalen van mensen die “alle zenders op een draadje” kunnen ontvangen. Meestal wonen ze dan een paar kilometer van de zendmast af. Of ze zijn niet zo kritisch.

Stevig materiaal.

De firma Kathrein maakt stevige antennes, die makkelijk verticaal te monteren zijn. Misschien iets duurder dan andere merken, maar wel veel beter. Aanraders zijn de ABE 01 3 element of de Kathrein ABH 01 5 element. Gebruik àltijd 1e kwaliteit dubbel of drievoudig afgeschermde coax-kabel. Het zou zonde zijn als daar weer veel antennesignaal in verdwijnt.

Beter…beste?

Wie het onderste uit de kan wil kan ook bij Ron Smith Aerials een antenne bestellen. Ik heb daar de Galaxy 17 gekocht. Kleinere modellen hebben ze ook en e.e.a. is modulair. De kleinste Circular 5 kun je uitbreiden naar de Galaxie 23 etc.

Veel succes met het plaatsen van uw antenne. Daarover binnenkort meer.

Jack

19 gedachten over “Antennes

  1. Hallo jack ik heb een Rotel rt-1024 vind het echt een super tuner ik heb nu een zelfgemaakte antenne aan zitten maar ben er nog niet echt tevreden over. een paar zenders kan ik horen op 10uV en 30uV en nu wil ik meer zenders ontvangen in die stand.ik woon buitenaf achterhoek. geen hoge gebouwen in de buurt welke antenne kan ik het beste gebruiken en op welke hoogte ik heb geen dak waar ik het kan plaatsen alleen een tuin waar ik een mast kan plaatsen op 15m van de woning
    Ps mooie doku heb je gemaakt van de Rotel rt1025 als je iemand weet die de mijne een keer testen of nakijken of alles nog goed is laat me maar weten

    Vriendelijke groet Michael

    • Hallo Michael,

      Loop een beetje achter met de reacties…. op https://tubejack.nl/antennes/ staat sowieso bruikbare info. Onderop staat een oud boekje van de firma Audioscript met nog steeds bruikbare informatie. Het enige verschil is dat antennes tegenwoordig verticaal opgesteld moeten worden.

      Vriendelijke groet,

      Jack

  2. Hallo tubejack

    Wij hebben al eens contact gehad ivm mijn optonica st 3636 tuner.
    Ik vindt het nog steeds een mooi klinkende tuner ondanks dat er in al die jaren nog nooit aan gesleuteld is,maar binnenkort moet gebeuren omdat het nu eenmaal moet na ong 35 jaar.

    Nu heb ik het geluk dat ik een kenwood kc6060 heb kunnen kopen (een scope voor in je audio keten) en je hiermee signalen uit kunt lezen.
    Op mijn tuner zit een aansluiting voor deze scope en het wordt nu tijd dat ik het goed ga gebruiken. Als liefhebber van vintage audio moet er dus ook een antenne op mijn dak ,daar ik de multipath mogelijkheid wil benutten.
    Welke antenne raad u mij aan. Ik wil hieraan ong 200 euro uitgeven exlc kabel en bev materiaal.
    Ik woon in Druten en dit is vrij van hoge gebouwen.

    • Hallo Vincent,

      Een Optonica ST-3636 is een zeer fraaie tuner en zal na restauratie met de onderdelen van nu alleen nóg mooier worden.

      Globaal kun je stellen dat een 5 element FM antenne liefst roteerbaar opgesteld en aangesloten met verliesarme coaxkabel afdoende is. B.v. Triax FM 5 elements, Fuba, Hirschmann. Met een beetje Googelen vind je die.

      Een lichte rotor onder met steunlager boven is dan voldoende en past nog binnen het budget van 200€. Ik zou de dubbele mast ook minimaal 1x tuien met 3 mm RVS staaldraad en materiaal dat voor de scheeps en jachtbouw wordt gebruikt (o.a. te koop bij Hornbach) Verder is het van belang dat de aansluitingen goed waterdicht zijn en geef hier en daar ook een likje vasoline. Ook op alle bouten en schroeven.

      Verder neem ik aan dat je deze pagina van mijn website hebt gevonden.
      http://www.tubejack.nl/uit-de-oude-doos-audioscript-en-antennes/

      • Hallo Jack
        Bedankt voor je antwoord, ik ga maar eens zoeken naar de door jouw voorgestelde antennes.
        Ik hou je op de hoogte.

  3. Geachte Heer,

    Uiteindelijk ga ik werk maken om mijn ST 2 antenne van Magnum Dynalab hoog op mijn schouw te monteren. Hier in Sint Niklaas is een bedrijfje gespecialiseerd in zendmateriaal voor industrie en boot en zo. Daar heb ik een staaltje gekocht van coaxiaalkabel voor mijn antenne. Ik denk 30 meter nodig te hebben. Ze hadden iets super liggen maar die was bijna een wijsvinger dik. Ze hebben me dan Aircell 7 gegeven van http://www.ssb-electronic.com . Ziet er qualitatief zeer goed uit maar mag ik vragen of U weet of die ook geschikt is voor FM . Technisch zeggen die gegevens me niet zo veel. Ze hebben een blaadje uitgeprint van de website, maar kan het niet scannen om door te geven. Ik weet niet of ze over het onderwerp Radio FM op de hoogte zijn. Op het blaadje staat low loss cable for radio communications, maar of dit goed is voor FM weet ik niet.
    Zou u zo vriendelijk willen zijn mij een beetje raad te geven ?

    met vriendelijke groeten,

    Marc

    • Hallo Marc,

      Dat is een fantastische kabel! Helaas met een impedantie van 50Ω, dus m.i. minder schikt voor de ST-2 die een afsluitimpedantie heeft van 75Ω.

      Heb onlangs SAT/BK-kabel 120 dB bij Conrad gekocht artikel nummer 6005206. Dat is een zeer goede coax kabel met extreem goede afscherming en afsluit impedantie van 75Ω. Een F-connector past ook eenvoudig.

      Pas op dat u geen scherpe knikken gaat maken met welke kabel ook. Dat geeft onnodig signaal verlies.

      • Geachte Heer,

        Hartelijk dank voor de informatie,

        Nu herinner ik me ook dat die kabel 75 ohm impendantie moet hebben, wat dat woord ook mag betekenen . Gelukkig had ik er nog maar een metertje van gekocht.
        Zal mijn bestelling ook bij Conrad doen of vragen bij dat firmaatje of ze 75 ohm hebben.
        Voor de rest ben ik wel tevreden met die Symphonic line tuner. Spraak is echt buitengewoon naturel van klank.
        Nu juist iemand vinden die de ladder op durft kruipen.
        Nogmaals dank voor de hulp.

        Marc

        • Geachte Heer,

          Eindelijk is het er van gekomen mijn ST 2 antenne te installeren hoog op een schouwtje , ik denk een 9 a 10 meter hoog aangesloten met een Hirschmann koka 9 ts kabel.
          De sterke zenders van de vrt ontvang ik nu uitmuntend in stereo zonder de minste ruis . Ik luister nu voor het ogenblik naar een liveuitzending van een mis en de qualiteit van de klank met mijn symphonic line transparenz tuner is echt wel super te noemen. Kan met minimaal ruis ook radio 4 uit nederland ontvangen in stereo
          beste groeten,
          Marc

          • Dag Marc,

            Leuk om te horen. Het fijne van een ST 2 is dat hij niet zo groot is.
            Als je het geluk hebt, relatief dicht bij de zender te wonen kan dat een goed resultaat geven.

            Veel luisterplezier,

            Jack

  4. Geachte Heer Olaf,

    De aankoop van een st2 antenne van Magnum Dynalab kan ik zeker aanbevelen zeker als je ze buiten kan installeren. De mijne hangt nu voorlopig nog in een pereboom en ze geeft al goede ontvangst tussen de muren. Binnenkort hang ik ze op 12 meter hoog aan een schouw en dan verwacht ik stereo zonder ruis.
    groeten ,
    een radiofan

    Marc

  5. Hoi,

    als ik nu een binnen antenne wil hebben, wat dan heb een AA-1200 Receiver nu met een T- antenne voor binnen, maar krijg van schaal verdeling 1 tot 5 maar 3.. en moet dan af en toe handmatig omschakelen van mono naar stereo.. omdat hij anders niet op stereo wil gaan.
    Is er een goede versterkte binnen antenne die je kan aanraden om aan te sluiten op de oude aansluiting 300ohm of 75 ohm steek stekker?
    gr
    Olaf

    • Dag Olaf,

      Het nadeel van binnen antennes met versterker dat ze vaak óók ruis versterken. Doorloop even het stappen plan via de antenne pagina dan weet je wat mogelijk is. Lukt het niet dan help ik natuurlijk.

      Jack

  6. Geachte Heer,

    Ik heb zojuist mijn nieuwe tuner van Symphonic Line aangesloten.Met de St 2 antenne heb ik perfect stereo op radio 2 van de vrt. Dit is wat we hier meer een huisvrouwenzender zouden noemen. Die zenden uit vanuit Antwerpencentrum . Mijn geliefde zender radio 1 zendt uit vanuit Schoten en daar heb ik in stereo toch nog redelijk ruis. Misschien moet ik dan toch zo een Ron Smith antenne kopen.
    Alleen zie ik veel praktische problemen om ze op het dak te zetten. Op mijn zolder zou praktischer zijn, maar ik betwijfel of ik dan veel verbetering ga hebben.
    Er speelt nu juist een duitse schlager en het klinkt fantastisch, maar het is mijn ding niet. De zender in Schoten zend omnidirectioneel , ben ik dan best met zo een C 5 ?
    Het is echt even wennen aan de enorme dynamiek van deze tuner.
    Het radiogevoel is een beetje weg. Het klinkt meer als luisteren naar een cd.
    Alleen is het wel veel prettiger werken met een draaiknop zoals op de magnum Dynalab dan met zo een up en down knopjes.Zonder prestes duurt het uren om van zender te veranderen. Klankmatig denk ik dat hij de MD overtreft. Alhoewel vergelijken soms moeilijk is.
    Laat nu hopen dat het fm signaal nog een tijdje in de lucht blijft.
    Als U ooit in buurt van Antwerpen of Sint Niklaas komt moet u maar eens komen luisteren .

    groeten,

    Marc

    • Dag Marc,

      Als de zolder bestaat uit beton en betonijzer dan is dat geen optie. Maar onder een schuin dak met dakpannen wel. In plaats van een Ron Smit antenne kunt u op zolder ook een FM antenne van Conrad gebruiken. Weersomstandigheden hebben daar geen invloed. Daarnaast verkoopt Conrad zogenaamde 120dB coax wat nauwelijks verlies geeft.

      Vriendelijke groet,

      Jack

      • Geachte Heer,

        Bedankt voor de informatie . Mijn zolder is inderdaad gewoon kleidakpannen en plaasteren onderdak , geen metaal in verwerkt. Ik zal eens kijken op de website van Conrad of ik daar het benodigde materiaal kan krijgen. Met mijn st 2 antenne kan ik zelfs tamelijk goed radio 4 uit nederland ontvangen, maar klassiek vind ik maar goed voor af en toe.
        Als u radio 1 van de vrt kan ontvangen moet u zondagsmorgen eens luisteren tussen 9 en 10 naar Songbook. Dit is een heel goe programma over de relatie tussen muziek en literatuur.
        Vandaag gaat het over Bukowski . Echt de moeite.

        groeten,

        Marc

  7. Geachte Heer,
    Ik heb eens zot gedaan en voor een goede prijs een symphonic line transparenz tuner gekocht .
    Ik weet niet of u deze kent en wat u ervan vindt. Hij is juist aangekomen en ik moet hem nog installeren. Nu zou ik een antenne bij Ron Smit willen kopen, een c5 of zo maar vind hier in Belgie geen goede leverancier van prima coaxaal kabel . Ik zou toch 30 meter nodig hebben.
    Kan u me een adres aan de hand doen ? Voor het ogenblik heb ik een st 2 antenne maar zou met zo een tuner toch het maximum eruit willen halen. Ik woon op zo een goede 27 a 30 km van de zendmast.

    beste groeten,

    Marc

    • Dag Marc,

      Gefeliciteerd wat een mooie tuner! :-) Voor meelezers
      Met een beetje geluk zit u dicht genoeg bij de zendmast. Zelf zou ik eerst de ST-2 proberen. Mocht dit toch onvoldoende signaal geven dan hoor ik dit graag.

      Vriendelijke groet,

      Jack

      • Geachte Heer,

        Bedankt voor uw reaktie. Dit weekend ga ik hem installeren. Ik ga proberen met die st 2 antenne. Ik laat het wel weten hoe het klinkt.
        Ik vind het zeer raar dat over deze tuner zogoed als niets te vinden is behalve een klein beetje op de site van Symphonic Line zelf. Ik weet niet of ze nog gemaakt worden.
        Mijn kenwood kt 6500 hou ik toch als reserve. Slecht klinkt die ook wel niet, maar als radio verslaafde wou ik mezelf eens verwennen en er wat geld tegenaansmijten.
        beste groeten,

        Marc

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *