Luisteren naar radiostations

Luisteren naar radiostations kan op vele manieren.

Via:
De ether AM, FM of DAB+
Je kabel maatschappij.
Het internet.

Altijd digitaal.

Er zijn vast nog veel meer manieren om naar je favoriete radiostation te luisteren b.v. via de Set-up box van Ziggo, KPN etc en natuurlijk via de schotel.  Ik beperk me echter tot de bovenstaande mogelijkheden. Wat ze allemaal gemeen hebben, dat is dat het signaal vanaf de omroepstudio tot de zender of web server altijd digitaal is.

Ouderwets plaatjes draaien is er (meestal) niet meer bij. Bijna alle muziek is tot op de seconde nauwkeurig via een computerprogramma van te voren geprogrammeerd. Vaak wordt daar Dalet voor gebruikt.

Bij veel zenders is ook het format en de playlist van te voren bepaald.  En kiest de DJ, de muziek zelf niet meer uit, om b.v. te voorkomen dat binnen een aantal uur door verschillende DJ’ s hetzelfde nummer gedraaid wordt. Hij of zij “praat” enkel de plaatjes aan elkaar

Spotjes

Op een flink aantal radiostations zijn sinds kort weer spotjes voor DAB+ te horen. Het betreft de nieuwe voorjaarscampagne voor digitale etherradio. In de spotjes wordt duidelijk gemaakt wat DAB+ is, en dat dit de digitale opvolger van FM is.  Speerpunten zijn de geluidskwaliteit, meer radiostations en dat het gratis te ontvangen is.

Diepte

Laten we iets de diepte in gaan, zonder moeilijke technische dingen.  Met als voorbeeld NPO Radio 3.  Zoals eerder gemeld is het geluid vanuit de studio digitaal gaat met 384Kbit/sec musicam (MP2)  via glasvezel via een verdeelstation naar de verschillende zendmasten, kabelleveranciers en internet servers.

uitzendenfm

 

uitzendendab

Het verschil tussen FM en DAB+

Is eigenlijk niet zo groot.  Het signaal kan in beide gevallen tot in de zendmast digitaal zijn. Alleen bij FM is het laatste stukje via de ether analoog. Bij DAB+ is dat geheel digitaal. Echter waar FM de zender 384Kbit/sc voor zichzelf heeft. Moet de DAB zender van het NPO het signaal delen bij de NPO met 15 andere stations.

Nu heeft een DAB+ zender meer capaciteit 1,5Mbit/sec. Dus bij 15 stations  blijft er +/- 100Kbit/sec over. Daarom hebben de meeste DAB+ stations een bitrate van 96Kbit/sec. Dat is precies een factor 4 minder data dan FM. (onthou die factor 4!)

Dat is nog niet alles

Bij DAB+ worden plaatjes meegestuurd als extra informatie over de muziek of andere informatie. Die informatie die ook wel Mod show heet kost ongeveer 30Kbit/sec dus voor het uiteindelijke geluid blijft zo’ n 65…70Kbit/sec over.  DAB+  kan daarom nooit zo goed klinken als FM omdat er simpel gezegd 4x minder data is.

Efficiëntere manieren

Nu hebben knappe technici efficiënte manieren verzonnen om met weinig data toch een redelijk geluid te produceren in plaats van MP2 gebruiken ze MP4 dat ook AAC  genoemd wordt.

Hoe minder data voor handen des te meer van het oorspronkelijke geluid wordt weg gehaald.  Bij b.v. HE-AAC2  wat staat voor: “high efficiënt advance  audio codec”.

Daar worden de hogen tonen die je hoort zo goed mogelijk uitgerekend aan de hand van het oorspronkelijke geluid.  Het “hoog”  is is dus niet  “echt”.  Dat is nu het “sprankelende” van DAB+

Datzelfde AAC kent ook een LC variant dat staat voor “Low Complexity ” Dat kan een voortreffelijke geluidskwaliteit geven, het wordt o.a. door Apple Music gebruikt.  Daar heb je wel minimaal 128Kbit/sec  voor nodig. Apple music gebruikt 256Kbit/sec.

 Internet

www

Internet werkt bijna hetzelfde

Muziek via het internet is uiteraard ook digitaal alleen wordt er niets via de ether uitgezonden maar gaat de muziek naar icecast internetservers die via het WWW weer in verbinding staan met de netwerken van je internet provider.  Meestal wordt 128Kbit/sec MP3 gebruikt.  Maar de NPO gebruikt 192Kbit/sec MP3.

Kort samengevat voor NPO Radio 3

  • FM      384Kbit/sec MP2
  • DAB    96Kbit /sec MP4 *
  • WWW 192Kbit/sec  Mp3

Alle muziek die je thuis hoort  is digitaal, waarbij FM de meeste data krijgt.

Uit recent Zweeds onderzoek van 2013  blijkt dat DAB+ pas vergelijkbaar is met het huidige moderne FM zenderpark bij 192Kbits/sec.

De huidige Nederlandse NPO DAB+  kanalen voldoen hier met 96Kbit/sec totaal niet aan. Waarbij ook nog +/- 30Kbit af gaat voor een: “mod show* ” (plaatjes en teksten die mee gestuurd worden)

Lees het onderzoek op je gemak na, dan kun je te weten komen dat:

  • Dat de kreet “digitale opvolger is voor FM”  veel beloofd, maar eigenlijk niets inhoud.
  • DAB+  bij de NPO zo weinig data krijgt, dat het technisch onmogelijk is beter te klinken dan FM of het internet
  • De kreet “gratis”  flauwekul is.  De omroep wordt vanuit de belasting betaald.

Niet tegen

Als techneut en muziekliefhebber ben ik zeker geen tegenstander van digitale techniek.  Gezien de digitale streams waar ik op geabonneerd ben of beluisterd.  Zoals Spotify,  Apple Music en vele anderen zoals Tidal en Qobuz.

Als DAB+ werkelijk een volwaardige digitale opvolger van FM wil zijn, dan moet om te beginnen de hoeveelheid data flink omhoog.  Zoals het nu is uitgerold is, heb je met je FM radio nog steeds het beste radio geluid voorhanden.

Een volgende keer gaan dieper in de materie in.

  • Naast techniek
  • Politiek
  • Milieu
  •  €

Jack